Bruksizm — leczenie zgrzytania i zaciskania zębów w Gdańsku

Czym jest bruksizm

Bruksizm to powtarzające się, mimowolne napinanie mięśni żucia: zaciskanie zębów, zgrzytanie nimi albo usztywnianie i wysuwanie żuchwy. Występuje w dwóch postaciach, które mają inne przyczyny i wymagają innego podejścia:

• bruksizm senny — zgrzytanie lub zaciskanie zębów w czasie snu, którego zwykle nie jesteś świadoma ani świadomy; często pierwsza zauważa je osoba śpiąca obok,
• bruksizm w ciągu dnia — najczęściej ciche zaciskanie zębów przy komputerze, za kierownicą, podczas treningu albo w stresujących sytuacjach.

Według aktualnego, międzynarodowego stanowiska ekspertów bruksizm u zdrowej osoby nie jest chorobą sam w sobie, tylko zachowaniem. Leczenia wymaga wtedy, gdy powoduje skutki: ból, ścieranie się zębów, bóle głowy czy problemy ze stawem skroniowo-żuchwowym.

Objawy — po czym poznać, że zgrzytasz lub zaciskasz zęby

Wiele osób dowiaduje się o bruksizmie dopiero od stomatologa albo partnera. Warto zwrócić uwagę na:

• ból lub zmęczenie żuchwy i mięśni policzków po przebudzeniu,
• poranny ból głowy, zwłaszcza w okolicy skroni,
• starte, ukruszone lub nadwrażliwe zęby i pękające wypełnienia,
• odciski zębów na brzegach języka albo białą linię na wewnętrznej stronie policzka,
• trzaski, przeskakiwanie lub ból w stawie skroniowo-żuchwowym, tuż przed uchem,
• trudność z szerokim otwarciem ust,
• napięcie karku i ucisk w okolicy uszu,
• zgrzytanie słyszalne w nocy dla osoby śpiącej obok.

Skąd się bierze bruksizm

Bruksizm ma zwykle kilka przyczyn naraz. Najczęściej są to:

• stres i napięcie emocjonalne — szczególnie przy zaciskaniu zębów w ciągu dnia,
• zaburzenia snu — bruksizm senny wiąże się z krótkimi wybudzeniami w trakcie snu i bywa związany z chrapaniem oraz bezdechem sennym,
• używki i leki — kofeina, alkohol i nikotyna nasilają bruksizm, podobnie jak niektóre leki, na przykład część leków przeciwdepresyjnych,
• nawyki — żucie gumy, obgryzanie paznokci lub długopisu i zaciskanie zębów podczas wysiłku dodatkowo obciążają mięśnie żucia.

Dawniej za główną przyczynę uważano wadę zgryzu. Dziś wiemy, że zgryz rzadko jest jedynym powodem, dlatego samo szlifowanie zębów czy korekta zgryzu zwykle nie rozwiązuje problemu.

W mojej praktyce napięcie żuchwy bardzo często idzie w parze z napiętym karkiem i płytkim oddechem. Dlatego oprócz samej żuchwy zawsze badam kręgosłup szyjny, klatkę piersiową i sposób, w jaki oddychasz.

Szyna relaksacyjna, botoks czy fizjoterapia?

Każda z tych metod robi coś innego, dlatego najlepiej sprawdzają się razem:

• szyna relaksacyjna (nakładka na zęby wykonywana przez stomatologa) chroni zęby przed ścieraniem i pękaniem. Nie sprawia jednak, że przestajesz zaciskać zęby, i nie rozluźnia mięśni na stałe,
• botoks osłabia mięśnie żwacze na kilka miesięcy. Zmniejsza siłę zaciskania, ale nie zmienia tego, co je wywołuje, więc po ustąpieniu jego działania objawy często wracają. O podaniu decyduje lekarz,
• fizjoterapia zmniejsza napięcie i ból mięśni, poprawia ruchomość żuchwy i uczy Cię, jak zauważać i przerywać zaciskanie. Przy bruksizmie dziennym to właśnie zmiana nawyku daje najtrwalszy efekt.

Jeśli głównym źródłem problemu jest stres albo sen, warto połączyć terapię ze wsparciem psychologa lub lekarza zajmującego się zaburzeniami snu. Chętnie współpracuję z Twoim stomatologiem lub ortodontą.

Jak wygląda fizjoterapia bruksizmu

1. Rozmowa i badanie

Pytam, od kiedy zaciskasz lub zgrzytasz zębami, kiedy objawy się nasilają, jak śpisz i czy miewasz bóle głowy. Badam zakres i tor otwierania ust, pracę stawów skroniowo-żuchwowych i napięcie mięśni żucia, a także kręgosłup szyjny i oddech. Jeśli masz szynę relaksacyjną albo zalecenia od stomatologa, zabierz je ze sobą.

2. Terapia manualna

Pracuję na mięśniach żwaczach, skroniowych i pozostałych mięśniach żucia, mobilizuję stawy skroniowo-żuchwowe i rozluźniam okolice karku. Część technik wykonuję wewnątrz jamy ustnej, w rękawiczkach, wyłącznie za Twoją zgodą. Łączę fizjoterapię z technikami osteopatycznymi, które pozwalają mi pracować z tym, co faktycznie podtrzymuje napięcie.

3. Nauka spoczynkowej pozycji żuchwy

W spoczynku zęby nie powinny się stykać. Prawidłowa pozycja to usta zamknięte, zęby rozłączone, a język oparty o podniebienie tuż za górnymi zębami. Uczę Cię wracać do tej pozycji i zauważać momenty, w których zaciskasz zęby. Przy bruksizmie dziennym to najważniejsza część terapii.

4. Ćwiczenia do domu

Dostajesz kilka krótkich ćwiczeń: rozluźniających mięśnie żucia, kontrolowanego otwierania ust i oddechowych, które pomagają wyciszyć napięcie przed snem. Na kolejnej wizycie sprawdzam, czy wykonujesz je poprawnie.

5. Plan terapii

Po pierwszej wizycie wiesz, co podtrzymuje Twój bruksizm, ile spotkań planuję i co robić między nimi. Pierwszą różnicę większość pacjentów czuje po 2–3 wizytach, a trwała zmiana nawyku wymaga zwykle kilku tygodni pracy.

Bruksizm u dzieci

Zgrzytanie zębami u dzieci zdarza się często, zwłaszcza w nocy, i w wielu przypadkach zmniejsza się z wiekiem. Warto jednak, żeby stan zębów dziecka ocenił stomatolog. Jeśli dziecko chrapie, śpi z otwartą buzią lub oddycha przez usta, zgłoś to pediatrze lub laryngologowi, bo bruksizm u dzieci bywa związany z zaburzeniami oddychania w czasie snu.

Przyjmuję także dzieci. Fizjoterapia pomaga, gdy dziecko skarży się na ból żuchwy lub głowy, ma trudność z otwieraniem ust albo zaciska zęby w ciągu dnia. Na wizycie zawsze jest obecny rodzic lub opiekun, a ćwiczenia dobieram tak, żeby dziecko mogło wykonywać je samodzielnie w domu.

Co możesz zrobić już dziś

• Kilka razy dziennie sprawdź, czy Twoje zęby się stykają. Jeśli tak, rozluźnij żuchwę i wróć do pozycji: usta zamknięte, zęby rozłączone, język przy podniebieniu. Pomaga przypomnienie w telefonie albo naklejka na monitorze.
• Zwróć uwagę, w jakich sytuacjach zaciskasz zęby: przy pracy, prowadzeniu auta czy na siłowni.
• Ogranicz kofeinę i alkohol, szczególnie wieczorem, i unikaj nikotyny.
• Odstaw gumę do żucia i nie obgryzaj paznokci ani długopisu.
• Wieczorem przyłóż ciepły kompres na policzki i delikatnie rozmasuj mięśnie żwacze okrężnymi ruchami.
• Nie rozciągaj na siłę bolącej żuchwy i nie otwieraj ust szerzej, niż pozwala ból.

Kiedy najpierw do stomatologa lub lekarza

Fizjoterapia nie zastąpi leczenia stomatologicznego ani diagnostyki lekarskiej.

Zadzwoń pod 112, jeśli ból żuchwy pojawia się nagle razem z bólem w klatce piersiowej, dusznością, bólem promieniującym do ręki albo zimnymi potami. Tak może objawiać się zawał serca.

Najpierw skontaktuj się ze stomatologiem lub lekarzem, jeśli:

• boli Cię ząb, ząb się ukruszył albo wypadło wypełnienie,
• nagle nie możesz zamknąć lub otworzyć ust,
• masz obrzęk twarzy, gorączkę albo wyciek z ucha,
• chrapiesz i ktoś zauważył u Ciebie przerwy w oddychaniu w czasie snu albo w ciągu dnia jesteś wyjątkowo senna lub senny,
• ból żuchwy pojawił się po urazie,
• dokuczają Ci szumy uszne, które warto najpierw skonsultować z laryngologiem.

Jeśli podczas badania zauważę coś, co wymaga diagnostyki lekarskiej lub stomatologicznej, powiem Ci o tym od razu i podpowiem, do jakiego specjalisty się zgłosić.

Gdzie przyjmuję

Gabinet NovaRehab mieści się przy ul. Politechnicznej 10 w Gdańsku Wrzeszczu, z parkingiem przed budynkiem. Studio jest czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–21:00, więc na wizytę łatwo przyjść także po pracy lub po szkole. Przyjeżdżają do mnie pacjenci z całego Trójmiasta.